Πριν περίπου 20 χρόνια έσκασε η φούσκα με το όνομα Dot – Com και έφερε πολύ μεγάλη οικονομική καταστροφή με τη ζημιά να ακουμπάει το ποσό των 5 τρισεκατομμυρίων! [εάν δεν έχετε διαβάσει το πρώτο άρθρο για το πως προκλήθηκε το Dot – Com, τότε μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.]

Στο προηγούμενο άρθρο σχετικά με αυτό το θέμα, είχαμε αφήσει μια ερώτηση «αναπάντητη», η οποία ήταν:

«Μπορεί να συμβεί ξανά μια “Ιντερνετική” φούσκα;»

Το 2020 είναι μια χρονιά που έχει φέρει τα πάνω-κάτω σε όλο το πλανήτη με το ξέσπασμα της πανδημίας Covid-19. Ο ιός Covid-19 δεν έφερε μόνο προβλήματα υγείας αλλά και αρκετές οικονομικές αναταραχές. Ο κλάδος της Τεχνολογίας που κυριαρχεί στην οικονομική αγορά αρκετό καιρό τώρα, από τον Μάρτιο έχει δεχτεί αρκετά χτυπήματα αλλά και σε κάποιες περιπτώσεις έχει ανθήσει.

Εταιρείες όπως η Uber και η Lyft βρέθηκαν αντιμέτωπες με μεγάλες μειώσεις στη μετοχή τους και ίσως έχουν σημαντικό θέμα στο μέλλον. Ένας από τους λόγους είναι πως δεν μπορούν να «ξεφύγουν» από το «φυσικό κόσμο», π.χ. έχουν αρκετά εργατικά έξοδα. Σαν να μην έφτανε αυτό, το επιχειρηματικό τους μοντέλο τις τελευταίες μέρες απειλείτε από την California, καθώς τους επέβαλαν νέα νομοθεσία που τους εξαναγκάζει να προσλάβουν κανονικά τους οδηγούς τους ως υπαλλήλους.

Η Uber και η Lyft στα πρώτα τους βήματα είχαν αναπτύξει πολύ μεγάλη φήμη και οι προσδοκίες ήταν πολύ υψηλές! Μαζί με αυτά τα δεδομένα έχουμε και τις μετοχές FAANG (Facebook, Amazon, Apple, Netflix, Google) που έχουν βοηθήσει την αγορά να γράψουν νέα πολύ υψηλά ρεκόρ.

Παρακάτω θα βρείτε κάποια κοινά για τις εταιρείες της Dot – Com φούσκας εποχής και του σήμερα:

•  Ξοδεύουν πολλά χρήματα σε διαφημίσεις.
•  Εταιρείες που υποστηρίξαν πως μπορούν να αλλάξουν το κόσμο, παραδέχτηκαν ξαφνικά πως «ξεμείναν» από χρήματα.
•  Και τότε και τώρα, υπάρχει μια ευρεία αίσθηση ευφορίας.

Σας θυμίζουν κάτι όλα αυτά;

Υπάρχουν αρκετά κοινά που θυμίζουν το 2000, όμως ας δούμε και κάποιες διαφορές:

•  Η τεχνολογία που υπήρχε διαθέσιμη το 2000 δεν ήταν αρκετή για να στηρίξει όσα είχαν να προσφέρουν οι τότε εταιρείες. Το ίντερνετ ήταν κάτι που δεν μπορούσε να το κατανοήσει το ευρύ κοινό. Ενώ πλέον, όλος ο κόσμος κυκλοφορεί με ένα smartphone συνδεδεμένο στο ίντερνετ όλη την ημέρα. Τόσο η τεχνολογία, όσο και ο κόσμος είναι πολύ πιο έτοιμοι να συμβαδίσουν παράλληλα τις ζωές τους.

•  Οι επενδυτές έχοντας ακόμα στο μυαλό τους τη φούσκα που έσκασε το 2000, είναι αρκετά πιο προσεκτικοί και δίνουν περισσότερη βάση στα επιχειρηματικά σχέδια, στους δείκτες Τιμής προς Κέρδη (P/E ratio) κ.α.

•  Αρκετές εταιρείες το 2000 δεν είχαν αξία πίσω από τις υπηρεσίες ή τα προϊόντα τους, κάτι που πλέον δεν ισχύει τις περισσότερες φορές, καθώς αν το πλάνο μιας εταιρείας Unicorn δεν παρουσιάζει αποδεδειγμένα κέρδη, τότε οι επενδυτές δεν κάνουν την κίνηση να «βάλουν το χέρι στην τσέπη».

•  Επίσης, έχει παρατηρηθεί πως οι εταιρείες που βασίζουν το κύριο προϊόν τους μόνο στο λογισμικό (Software), έχουν μικρές ενδείξεις στο να αντιμετωπίσουν κρίσεις.

•  Η τεχνολογία εφαρμόζεται σχεδόν σε κάθε άλλο τομέα είτε είναι το εμπόριο, η ναυτιλία, η υγεία κ.α.

•  Οι αποτιμήσεις είναι πιο βιώσιμες σήμερα, καθώς η αύξηση των εσόδων από την τεχνολογία είναι πολύ υψηλότερη από άλλες βιομηχανίες.

•  Επιπλέον, το λογισμικό Cloud και οι πλατφόρμες επιτρέπουν επίσης στις εταιρείες να κλιμακώνονται ανάλογα με την αύξηση των εσόδων. Υπάρχουν λιγότερα γενικά έξοδα και αυτό βοηθά τις εταιρείες να διατηρήσουν το κόστος χαμηλό καθώς μπορείτε να κλιμακώσετε γρήγορα προς οποιαδήποτε κατεύθυνση.

Συμπέρασμα

Τα δεδομένα δείχνουν πως σίγουρα το 2020 δεν απειλείτε από μια φούσκα τύπου Dot – Com, αλλά σίγουρα ο κλάδος της τεχνολογίας έχει τα πολύ πάνω του και τα πολύ κάτω του. Το ότι δεν είναι μια φούσκα οφείλετε σε αρκετούς λόγους όπως περισσότερη αξία πίσω από τις εταιρείες, την διαθέσιμη τεχνολογία, τα πιο σωστά κριτήρια των επενδυτών κ.α.

Όμως τα διαφορετικά κριτήρια του σήμερα από αυτά του Dot – Com, δεν πρέπει να μας εφησυχάζουν!

Ποιος ξέρει τι επιφυλάσσει το μέλλον;

Εσύ δοκίμασες τις γνώσεις σου σχετικά με τη Dot – Com φούσκα;
Εάν όχι παίξε το Quiz μας εδώ.

Η ιστορία είναι πάντα εδώ για να μας υπενθυμίζει τα καλά και τα άσχημα. Η ιστορία του Dot-Com είναι μια ιστορία μιας οικονομικής φούσκας που έσκασε και προκάλεσε μεγαλύτερη οικονομική ζημιά και από την επίθεση της 11^ης Σεπτεμβρίου στην Αμερική.

Το κόστος της ζημιάς για τους επενδυτές ήταν 5 τρισεκατομμύρια!

Ας δούμε λοιπόν, πως αυτή η τεράστια οικονομική ζημιά προκλήθηκε, τι λάθη έγιναν ακόμα και από ανθρώπους που είχαν εμπειρία στον χώρο των επενδύσεων, ποιες εταιρείες καταστράφηκαν και ποιες επιβίωσαν και τέλος αν υπάρχει ενδεχόμενο αυτή η ζημιά να ξανασυμβεί στο μέλλον.

Η δημιουργία και χρήση του ίντερνετ τη δεκαετία του 1990, δημιούργησε ένα νέο πλαίσιο για καινούργιες ιδέες και ευκαιρίες. Αρκετοί άνθρωποι ενθουσιάστηκαν «υπερβολικά» όπως αποδείχθηκε αργότερα και πατώντας πάνω σε αυτή την νέα τεχνολογία, ίδρυσαν καινοτόμες για την εποχή επιχειρήσεις όπως ηλεκτρονικά καταστήματα τα οποία πουλούσαν βιβλία, ζωοτροφές κ.α. Μαζί με τους φιλόδοξους επιχειρηματίες υπήρχαν και οι αρκετά φιλόδοξοι επενδυτές, οι οποίοι «μυρίστηκαν» και υπέθεσαν πως αυτές οι online επιχειρήσεις θα άξιζαν εκατομμύρια. Δεν είχαν άδικο αλλά δεν είχαν υπολογίσει κάτι πολύ σημαντικό. Η τεχνολογία που υπήρχε εκείνη την εποχή σε συνδυασμό με το ότι ο κόσμος δεν είχε μάθει να ψωνίζει online, ήταν η αρχή της καταστροφής!

Η Αρχή

Το 1993 ο κόσμος γνωρίζει τον νέο φυλλομετρητή Mosaic, ο οποίος για πρώτη φορά έδωσε πρόσβαση σε πολλούς ανθρώπους στον κόσμο του διαδικτύου. Με τον Mosaic στην αγορά οι Προσωπικοί Υπολογιστές άρχισαν να αλλάζουν από κάτι πολυτελές σε κάτι πιο ουσιαστικό και χρήσιμο για κάθε σπίτι. Έτσι, με αυτή την τεχνολογία διαθέσιμη δημιουργήθηκαν νέες ευκαιρίες που έφεραν στο προσκήνιο καινούργιες εταιρείες. Μία από αυτές τις εταιρείες με όνομα Netscape αποφάσισε να προσφέρει το φυλλομετρητή της δωρεάν, σε αντίθεση με το Mosaic που ήταν επί πληρωμή. Μέσα σε ένα χρόνο ο φυλλομετρητής Netscape έγινε τόσο γνωστός, που ώθησε την εταιρεία να γίνει δημόσια με την Αρχική Δημόσια Προσφορά (IPO) της να ξεκινάει στα 28$ και μέσα στην ίδια ημέρα εκτοξεύτηκε στα 75$!

Η επιτυχία του Netscape στο χρηματιστήριο τάραξε τα νερά παγκοσμίως και αρκετοί άνθρωποι που είδαν την ευκαιρία από αυτή την μεγάλη επιτυχία και μόλις είχαν ξεκινήσει να χρησιμοποιούν το Ίντερνετ, ήθελαν να βγάλουν κέρδος από αυτό το νέο «χρυσορυχείο».

Όπως πέρναγε ο χρόνος, όλο και περισσότεροι επενδυτές έσπευσαν να επενδύσουν σε νέες Ίντερνετ-εταιρείες. Πολλές από αυτές τις εταιρείες που με το ζόρι είχαν κάποιο κέρδος, μετατρέπονταν σε δημόσιες εκδίδοντας IPO κατά κύριο λόγο στο χρηματιστήριο Nasdaq.

Αντί λοιπόν αυτές οι εταιρείες να στοχεύσουν στα κέρδη, έκαναν το ακριβώς αντίθετο ξοδεύοντας τεράστια χρηματικά ποσά σε διαφημίσεις, με κύριο σκοπό να αποκτήσουν όσο πιο γρήγορα μπορούσαν το δικό τους μερίδιο στην αγορά.

Παρόλο που αυτές οι κινήσεις ήταν παράλογες και οι εταιρείες αυτές ήταν μη κερδοφόρες, για κάποιο «μαγικό» λόγο κανένας δεν έδινε σημασία.

Το 2000 η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Η.Π.Α. (US Federal Reserve) όντας πλέον ήσυχη πως το πρόβλημα Y2K Computer Bug (περισσότερα εδώ) έχει λυθεί, ανακοίνωσε τα πλάνα της για την ραγδαία αύξηση των επιτοκίων (Interest Rates). Αυτή η ανακοίνωση οδήγησε την αγορά σε μια αναταραχή, καθώς οι αναλυτές διαφωνούσαν κατά πόσο οι τεχνολογικές εταιρείες θα επηρεάζονταν από υψηλότερα κόστη δανεισμού.

Εκτός από αυτό, λίγες ημέρες μετά η Ιαπωνία οδηγήθηκε σε οικονομική κρίση! Με ένα τέτοιο γεγονός παγκόσμιας εμβέλειας η αυτοπεποίθηση των επενδυτών κλονίστηκε και αρκετοί ξεκίνησαν να πουλάνε πανικοβλημένοι.

Με κανένα ενδιαφέρον από τους επενδυτές για αγορά σε αυξημένες τιμές και το τεράστιο ξεπούλημα, η Φούσκα έσκασε!

Μέχρι το φθινόπωρο του 2000 οι τιμές των «internet» μετοχών είχαν πέσει κατά 75%!

Η πλειοψηφία των Dot – Com εταιρειών άρχισαν να κλείνουν η μία μετά την άλλη, με ελάχιστες εξαιρέσεις.

Οι βασικοί λόγοι που οδήγησαν στην οικονομική κρίση του Dot-Com

Το παράδειγμα της οικονομικής κρίσης που προκλήθηκε από αυτή φούσκα που έσκασε μπορεί να αποδοθεί αρχικά με την παρακάτω ερώτηση:

Τι μπορεί να σου κάνει η απληστία;

Και όμως αυτό που έγινε τόσο από επενδυτές όσο και από τους επιχειρηματίες που αντίστοιχα επένδυσαν χρήμα, χρόνο και ιδέες, δεν συμβαίνει εύκολα στο χώρο των επενδύσεων.

1^ος λόγος: Αυθορμητισμός χωρίς επενδυτική στρατηγική

Αρκετοί επενδυτές δια μαγείας ξεχάσανε τους βασικούς κανόνες των επενδύσεων, όπως είναι η ανάλυση της αγοράς και των trends, η αναθεώρηση των επιχειρηματικών σχεδίων κ.α.

2^ο λόγος: Επανεπένδυση ΜΟΝΟ στην διαφήμιση

Οι εταιρείες δεν εστίασαν στο κέρδος αλλά προτίμησαν να επενδύσουν τα πάντα στη διαφήμιση παραμελώντας πιο ορθές στρατηγικές και τακτικές.

3^ος λόγος: Υπερτίμηση μετοχών 

Η υπερβολικά υπερτιμημένη αξία των μετοχών που προκλήθηκε από την υπερεκτίμηση των αναλυτών, οι οποίοι ήταν «πνιγμένοι» από την συντριπτική διαφημιστική εκστρατεία στην οικονομική κοινότητα γύρω από τις μετοχές του Διαδικτύου.

Ποιοι επιβίωσαν;

Και όμως έπειτα από αυτή την κατάσταση υπήρχαν κάποιες εταιρείες που επιβίωσαν από αυτή την δύσκολη θέση.

Μια από αυτές είναι η Amazon που 20 χρόνια αργότερα είναι από τις πιο ισχυρές εταιρείες παγκοσμίως. Ο Jeff Bezos ήταν ένας από αυτούς τους επενδυτές που επέμειναν σε ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο ανάπτυξης. H Amazon χρειάστηκε αρκετό διάστημα μετά το 1994 για να είναι επικερδής. Άλλες εταιρείες που επιβίωσαν ήταν το eBay, Priceline, Shutterfly και Coupons.

Το Μέλλον: Τι μας επιφύλασσε η μέτα-Dot.com εποχή; 

Από το 2000 μέχρι και σήμερα έχουν προκληθεί και άλλες οικονομικές κρίσεις όπως το 2001 η 11^η Σεπτεμβρίου, το 2007-2008 η χρηματοπιστοτική κρίση και πολύ πρόσφατα το 2020 με την πανδημία Covid-19 να εξαπλώνεται σε όλο τον πλανήτη.

Η ερώτηση λοιπόν είναι:

«Μπορεί να συμβεί ξανά μια Ιντερνετική φούσκα;»

Μείνετε συντονισμένοι καθώς στο επόμενο άρθρο μας θα αναλύσουμε αυτό το ερώτημα.

[ ΔΙΑΒΑΣΤΕ το 2ο μέρος του άρθου εδώ ]

Εσύ δοκίμασες τις γνώσεις σου σχετικά με τη Dot – Com φούσκα;

Εάν όχι παίξε το Quiz μας εδώ.